Önceki yazılarımda adım adım sunduğum “Romantik Dönem”in en iyileri olarak sıralanan beş keman konçertosundan sonuncusuna geldi bugün sıra değerli izleyicilerim, o da Max Bruch’un ilk keman konçertosu.
Bunun bir özelliği var diğerlerine kıyasla: “En zengin ve en baştan çıkarıcı” olarak değerlendiriliyor, “Keman konçertosu kavramına mühür vurmuş!” deniyor ve bu nedenle gelmiş geçmiş ünlü kemancıların hepsi çok severek yorumlamış. Üstelik Bruch iki keman konçertosu daha bestelemiş ancak hiçbirisi bu dahiyane ilkinin popülaritesine yaklaşamamış!
Max Bruch bir Alman besteci ve orkestra şefi. 1838 – 1920 yılları arasında yaşamış, hem 19. yüzyılın müzik akımlarına hem de 20. yüzyıldaki yeni akımların başlangıç dönemlerine tanık olmuş. İlki dokuz yaşında olmak üzere 200’den fazla, muazzam sayıda beste yapmış. Köln kentinde doğmuş ve müzik eğitimine oradaki konservatuvarda başlamış. Frankfurt Mozart Vakfı Ödülünü kazandığında ise henüz 14 yaşındaymış. Sonradan Almanya’nın farklı kentlerinde, İngiltere’de ve Polonya’da bir yandan eğitmenlik yaparken diğer yandan da orkestralar ve korolar yönetmiş.
Bestelerinde Mendelssohn, Schumann ve özellikle Brahms’dan etkilendiği belirtilir. Onca bestesi arasında bugün izleyeceğiniz keman konçertosu en çok bilinen ve çalınanı. Böyle de, sanılmasın ki kolay bestelemiş; düşünce safhasından ilk notalarına, kuluçka döneminden ilk versiyonuna, ilk performansından sonra geri çekip, bir daha bir daha altı kez baştan ele almasına ve nihayet kendince mükemmeliyete ulaştırıp 1868’de son haliyle dinleyiciye sunulmasına kadar tam 11 yıl üzerinde uğraşmış. İlk başlarda eski hocalarına danışmış defalarca ama sonradan asıl danıştığı ve yaptığı yorumlara göre konçertoyu şekilendirmesinde etkili olan, besteyi adayacağı ve sonunda Ocak 1868’de Bremen’de ilk kez yorumlayacak kişi ise kemancı-besteci Joseph Joachim. O gece orkestrayı Alman şef Karl Reinthaler yönetiyormuş. Beni izleyenler daha önce de Joachim’in adını andığımı hatırlayacaktır. Hani Brahms’ım da kendi keman konçertosunu bestelerken danıştığı ve ilk kez de icra eden kemancı. Şuradan izleyebilirseniz arzu ederseniz:
Bruch’ün Sol Minör 1 no.lu keman konçertosu “Allegro”, “Adagio”, “Allegro energico” olmak üzere üç bölümden oluşuyor ama kendisi hep ilk bölümü ana gövdeyi oluşturan Adagio’ya taşıyan “Prelüd”, son bölümü de “Final” olarak anarmış.
Değerli izleyicilerim, inanın bugüne kadar yayınlanmış ne kadar Bruch’ün keman koçertosu varsa hepsini izlemişimdir. Bunların arasından benim ruhumu en çok okşayan, bana göre olması gerektiği gibi en hızlı ve “en baştan çıkarıcı” olanı, Hollandalı kemancı Janine Jansen’inki. Size sunduğum performans bundan 11 yıl önce Amsterdam Concertgebouw’da, eşlik eden Radio Kamer Filarmoni Orkestrasını Danimarkalı şef Michael Schønvandt yönetiyor. Keyifli seyirler…
