Önceki yazılarımda adım adım sunduğum “Romantik Dönem”in en iyileri olarak sıralanan beş keman konçertosundan birini daha bu defa sizlere sunuyorum değerli okurlarım.
1840-1893 yılları arasında yaşamış Rus Romantik Dönem klasik müzik bestecisi Pyotr İlyiç Çaykovski, bestelerinin sayısı, çeşitliliği ve çok yönlülüğü açısından benim gözümde “nadir” bestecilerden biri.
Çok sayıda piyano eseri, konçerto, senfoni, oda müziği, bale, opera ve diğer sahne müziği, koro eseri arasında tek bir keman konçertosu bestelemiş, ama öyle bestelemiş ki, gelmiş geçmiş tüm keman konçertoları arasında ilk beş arasında anılmaya hak kazanmış!
Hayatı büyük iniş çıkışlarla dolu Çaykovski’nin. Çok duygusal ve hassas karakteri, bastırılmış eşcinselliği ve bunun açığa çıkma korkusu, kötü evlilik hayatı üst üste geldikçe büyük depresyonlar yaşamış, intihar girişimlerinde bulunmuş; üstelik Rus Çarı’nın kendisini hayat boyu maaşa bağlaması ve hayatta olduğu sürede eserlerinin dünyanın her yerinde sergilenmesine rağmen!
Çaykovski’nin, genelde kabul gören görüşe göre “ailesini memnun etmek ve cinsel yönelimiyle ilgili toplumsal söylentileri dindirmek uğruna” 1877’de Antonina Milyukova ile yaptığı “felaket!” evlilik çok kısa sürmüş ve girdiği depresyondan kurtulmak amacıyla dinlenmek üzere İsviçre’nin Clarens kentine gitmişti.
Ardından yanına çağırdığı öğrencisi Iosif Kotek’in (Çaykovski Kotek’e aşıktı ama bu genç adam aslında eşcinsel değildi!) yanında getirdiği başta bazı yeni keman eserlerini birlikte çalarak hoş zamanlar geçirecekler, belki de bunlardan etkilenerek bir keman konçertosu bestelemeye karar verecekti.
Adım adım bestelediği, bestelendikçe Kotek’le birlikte çalarak denediği, gerektikçe düzelttiği bu muhteşem keman konçertosunun temelinin hepi topu on günde bitirilmesi, izleyen on günde de orkestrasyonunun tamamlanması akıl alacak gibi değil!
Çaykovski elbette eseri Kotek’e adamak isteyecek ama genç adama karşı duygularının yaratacağı dedikoduları düşünerek bundan vazgeçecekti. Zaten Kotek de eserin 1881’de Viyana’da yapılan prömiyerinde çalmayı reddecekti. Sonunda orkestrayı Avusturya-Macaristanlı orkestra şefi yönetirken Rus kemancı Adolf Brodsky çalacaktı.
Her neyse, dedikoduları bir yana bırakarak esere dönelim. “Allegro ılımlı”, “Canzonetta Andante” ve “Allegro vivacissimo” olarak üç bölümden oluşan Re Majör Keman Konçertosu Op.35, yorumcuya göre 35-40 dakika sürer. Bugün size eserin bundan uzun yıllar önce, Macar-Amerikalı Eugene Ormandy yönetimindeki Philadelphia Orkestrası eşliğinde, dünyanın en önemli kemancılarından biri olan İsrailli-Amerikalı Itzhak Perlman tarafından tarihe geçmiş yorumunu sunuyorum. Keyifli seyirler:
